Utwory symfoniczne Piotra Czajkowskiego

Słynny rosyjski kompozytor urodził się w 1840 roku w Petersburgu i przez całe życie związany był z kręgiem artystycznym tego miasta. Czajkowski zasłynął głównie jako twórca oper (Eugeniusz Oniegin, Dama Pikowa) oraz baletów (słynne Jezioro Łabędzie to obowiązkowa lektura sceny baletowej, podobnie jak Dziadek do orzechów). Wielki talent dramaturgiczny odcisnął ślad na jego utworach instrumentalnych – zarówno koncerty, symfonie i pieśni cechują się wielką emocjonalnością, ekspresją, nastrojem. Charakterystyczną cechą utworów symfonicznych Czajkowskiego jest wykorzystywanie rosyjskiej muzyki ludowej. Kompozytor przerabiał tradycyjne pieśni, ich melodie asymilował w swoich utworach albo wykorzystywał wręcz jako myśli przewodnie. To zjawisko jest charakterystyczne dla pierwszych trzech symfonii kompozytora, kiedy działał pod wpływem starszych kompozytorów, muzyków Potężnej Gromadki. Talent dramaturgiczny kompozytora w pełni ujawnia się w fantazjach symfonicznych Francesca di Rimini oraz Romeo i Julia – nieubłagany los, fatum i tęsknota, to główne afekty, które odmalowuje Czajkowski – zarazem jego podpis muzyczny. Trzy ostatnie symfonie kompozytora to szczyt osiągnięć dramaturgicznych w muzyce symfonicznej. Nastrój i dramatyczność to główne środki wyrazu. Od strony formalnej, następuje rozpad schematu allegra sonatowego, z drugiej strony natomiast tendencja do łączenia całej symfonii wspólnym materiałem muzycznych (tonacje i motywy przewodnie – podobnie jak w poemacie symfonicznym).