Definicja i budowa symfonii

Symfonia to utwór muzyczny składający się z trzech lub czterech części na skład pełnej orkiestry. Symfonia ewoluowała z mniejszych form instrumentalnych, by przyjąć pełny kształt i strukturę w połowie XVIII wieku. Jej forma klasyczna (wykształcona w epoce klasycyzmu) składa się z czterech następujących po sobie części: pierwsza, w formie allegra sonatowego, druga część wolna, trzecia to menuet lub rondo, a czwarta część to finał o szybkim tempie. W epoce klasycyzmu ewoluuje także skład orkiestry, głównie za sprawą Józefa Haydna, a czołowi kompozytorzy niemieccy i austriaccy (w tym W. A. Mozart) ustalą kanon form i środków technicznych, jakimi będzie się rządzić symfonia. Beethoven, z kolei, uważany ojca symfonii, dopracowuje jej schemat rozbudowując formę i zespół instrumentalny. Jego symfonie (zwłaszcza III, V i IX) charakteryzują się głęboką ekspresją i nastrojem. IX Symfonia stanowi kamień milowy i inspirację dla kompozytorów następnego pokolenia. Epokę romantyzmu otwiera Symfonia Fantastyczna Hektora Berlioza. Ten francuski kompozytor nie dość, że wprowadza nowe instrumenty, to jeszcze dodaje do utworu program, początkując trend na symfonie opowiadające historie. Berlioz, tym samym, stworzył gatunek poematu programowego. Kompozytorzy, tacy jak Bruckner i Mahler, podążając śladami Beethovena, tworzą monumentalne, masywne w brzmieniu godzinne symfonie, składające się także z większej ilości części.